نگاهی به حملهی افغانهای مجرم به امنیت اجتماعی و هویتهایی كه قابل شناسایی نیستند 
در حالی كه هر از گاهی مسوولان مربوطه از طرحهای مختلف بازگرداندن افاغنه به كشورشان سخن میگویند اما هر روزه اخباری دریافت میشود از جرایمی كه افغانهای بدون مجوز حضور در كشور مرتكب میشوند و هر روز بر میزان مشكلات قبلی حضور غیرقانونی این افراد افزوده میشود. قریب به 3 دهه پیش و همزمان با به تنگ آمدن ملت افغانستان از دولت حاكم بر این كشور و متعاقب آن وقوع جنگها و درگیریهای قومی و بینالمللی در افغانستان، مردم ایران، میزبان میهمانهای ناخوانده افغان شدند و مرزهای شرقی كشور، دروازه ورود كسانی شد كه از ترس گرسنگی و تنها با انگیزهی امرار معاش در كمترین سطح ممكن، به این كشور پناه آوردند و مگر ایرانی جز پناه دادن به آنها چارهای داشت؟ مشكلات از آنجایی آغاز شد كه روند ورود اتباع افغانستان به كشور، شكل غیرقانونی به خود گرفت و اقامت جمع زیادی از آنها، قانونی نبود كه در سایه این حضور غیرقانونی، اتفاقات و مشكلاتی به وجود آمد كه دامن آنهایی كه قانونی هم آمده بودند، گرفت و ذهن ایرانی طی سالهای طولانی و به تدریج نسبت به حضور افغانها و معضلاتی كه ایجاد میكنند، حساس شد. فشارهای روانی حاصل از جنگ، فقر، دوری از خانواده، سستی روابط خانوادگی و عدم توانایی ازدواج آسان با توجه به موانع قانونی، شرایطی به وجود آورد كه گروهی از افغانهای مهاجر را به سوی تامین نیازهایشان از طریق ارتكاب جرایم گوناگون كشاند، طوری كه قتل یا شكستن حریمهای فردی و اجتماعی برای برخی از این مهاجران جرمی عجیب محسوب نمیشود. نگاهی به پروندههای تشكیل شده در دادسرای جنایی تهران و برگزاری دادگاههای كیفری استان، حكایت از آن دارد كه در جرایم زیادی، ردپای یك افغان با اقامت غیرقانونی در كشور مشاهده میشود. به گزارش خبرنگار حقوقی ایسنا، «خان محمد»، یك افغان كه به عنوان كارگر ساختمانی وارد منزل فردی شده بود، با تهدید چاقو از او خواست در گاو صندوق را باز كند كه با امتناع وی، او را به قتل رساند و در نهایت «خان محمد» و همدستش موفق به سرقت هم نشدند.(ایسنا- 23/5/86) پرونده یك افغان متهم به اعمال منافی عفت و دون زنا در مورد دختری 6 ساله به دادگاه كیفری استان رفت. در این پرونده اشاره شده كه این افغان و پسر 12 سالهاش، چندین بار با تطمیع دختر 6 ساله به وسیله پول و خوراكی به وی تجاوز كردهاند.(ایسنا- 24/5/86) در پی قتل یك پیرزن ثروتمند در خیابان تهرانپارس، 13 تبعه افغان به عنوان مظنون به قتل بازداشت شدند. (ایسنا- 6/6/86) یك افغان 26 ساله متهم به قتل برادر 25 ساله خود در پی یك شوخی مرگبار با چاقوست كه در دادگاه كیفری محاكمه میشود.(ایسنا- 10/6/86) دادسرای جنایی تهران، پرونده یك آدمربایی و تعرض 10 نفر به یك دختر را درحالی رسیدگی میكند كه یك افغان به عنوان سرنخ در این پرونده بازداشت شده است.(ایسنا -86/11/6 ) اینها فقط گوشهای از جرایم متعدد ارتكابی از سوی افاغنه است. جرایم افغانها را شاید بتوان به چند دسته مشخص تقسیم كرد؛ ارتكاب جرم افغانها نسبت به یكدیگر، ارتكاب جرم در مورد ایرانیان، جرایمی كه با انگیزههای سرقت صورت میگیرد و جرایمی با انگیزههای غیراخلاقی. بررسی دقیقتر و پیشگیری تمام این نوع جرایم به لحاظ تبعاتی كه دارند، ضروری است اما از آنجایی كه جرایمی از نوع آخر با انگیزههای غیراخلاقی، احساس امنیت را از جامعه میگیرد و شهروندان خانوادهها را دچار فوبیای افغان میكند، رسیدگی قاطع و پیگیری مسوولانهتر مسوولان لازم است تا شهروندان، آرامش خاطر بیشتری كسب كرده و بدون نگرانی از حمله افغانها به آرامش زندگیشان، در پی ایفای نقش اجتماعی خود باشند. تصور حمله افغانهای مجرم در حالی در ذهن بسیاری از شهروندان ایرانی ایجاد شده است كه تعداد زیادی از افاغنه نیز پس از مهاجرت به ایران، به كار شرافتمندانه و تحصیل علوم مختلف در سطوح عالی پرداختهاند و میتوانند به حال خود و جامعهای كه در آن به سر میبرند مفید باشند اما حضور افغانهای غیرقانونی در كشور و جرایم ارتكابی از سوی این افراد موجب شده نام افاغنه در اذهان ایرانی با عنوان میهمانانی ناخوانده كه به میزبان رحم نمیكنند، گره بخورد. یكی از مواردی كه در بررسی هزینههای حضور افاغنه و خصوصا جرایم ارتكابی از سوی آنها مغفول واقع شده، بعد انتظامی و قضایی این موضوع است كه به واسطه اعمال این افراد، پلیس و محاكم ایران باید بخشی از نیروی انسانی و انرژی مفید خود را برای رسیدگی به جرایم این افراد اختصاص دهند و از سوی دیگر صرف وقت و هزینه برای شناسایی این مجرمان به دلیل حضور غیرقانونی و ثبت نشدن اسامی و مشخصات آنهاست. قاضی محمد شهریاری، بازپرس ویژه قتل تهران و متخصص حقوق جزا و جرمشناسی با اشاره به حضور افغانها در ایران و ارتكاب جرم توسط تعدادی از آنها، به خبرنگار ایسنا میگوید: این مطلب بارها تاكید شده است كه حضور افاغنه در كشور با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی آنها كه اكثرا دچار فقر اقتصادی و فرهنگی شدید هستند و متاسفانه عدم نظارت و كنترل در خصوص این افراد، منجر به ارتكاب جرایمی مانند سرقت، قتل، تجاوز و... میشود. وی میافزاید: از لحاظ جرمشناسی، پیشگیری وضعی درخصوص افاغنه ضروری است و با توجه به اینكه معمولا آنها در مشاغل كارگری مشغول به كارند و شبها به صورت مجردی و دستهجمعی زندگی میكنند، كنترل آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا با توجه به وضعیت اشاره شده، بیم تبانی جهت ارتكاب جرایم از سوی آنان وجود دارد. این جرمشناس همچنین با اشاره به راهكارهای پیشگیریكننده دیگر در این زمینه خاطرنشان میكند: كنترل مرزها و ساماندهی خروج افاغنه اگر به صورت صحیح شكل گیرد، میتواند به عنوان راهكاری پیشگیریكننده مدنظر باشد. فقر، یكی از بزرگترین عوامل حضور افاغنه در ایران و به تبع آن ارتكاب جرم از سوی گروهی از آنهاست. دادیار شعبه دوم دادیاری دادسرای فرودگاه، در تاریخ 13/6/86 پس از تفهیم اتهام اقامت غیرقانونی به یك افغان متهم به جعل كارت اقامت برای 11 هموطن خود، از او پرسید: چرا به كشور خود باز نمیگردید؟ این متهم در یك جمله به قاضی پاسخ داد: از گرسنگی میمیریم. اگرچه ایرانیان در طول تاریخ نشان دادهاند كه میزبان صبوری برای آوارگان جنگ كشورهای همسایه خود بوده و به خوبی پناهی برای بیپناهان دور مانده از سرزمینشان بودهاند اما این را نیز عادلانه نمیدانند كه خود و جامعهشان قربانی و اسیر جرایم گروهی شوند كه به شكل غیرقانونی، خود را به كشور تحمیل كردهاند و به دلیل همین ورود غیرقانونی، كشف هویت آنها نیز در مواقع ارتكاب جرم با مشكل مواجه شود. قاضی محسن شهبازی، دادیار شعبه دوم دادیاری دادسرای ناحیه 9 تهران (فرودگاه)، پس از برگزاری جلسه بازپرسی از یك متهم افغان، در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اظهار میكند: متاسفانه عدم اجرای صحیح و دقیق قوانین درخصوص اخراج اتباع افغان از كشور نه تنها موجب وقوع بزههایی در جامعه شده بلكه منجر به بیكاری و از دست رفتن فرصتهای شغلی جوانان كشور نیز میشود. وی ادامه میدهد: لازم است با برنامهریزی دقیق و جامع، افرادی كه به طور غیرقانونی در كشور ما اقامت دارند و از حقوق و مزایای این مملكت استفاده میكنند، به سرعت از كشور اخراج شوند. همچنین قاضی رضوانفر، دادیار شعبه چهارم دادیاری دادسرای جنایی تهران نیز در گفتوگو با خبرنگار ایسنا، وقوع جرم از ناحیه افاغنه را معلول فقر و سست بودن روابط خانوادگی مهاجران آنها در ایران دانسته و خود از همگسستگی خانواده را نیز معلول فقر عنوان میكند.
|