رییس دیوان عالی كشور، تلویحا با گلایه از كسانی كه متصدی شناسایی و معرفی، چهره‌های مجاهد و خدمتگزار به جامعه هستند، از آن‌ها خواست سری هم به قضات بزنند كه در بالاترین عرصه‌های طاقت‌فرسای قضایی، تا آخرین روز و بی‌هیچ چشم‌داشتی، حتی با كمری خمیده و با عصا در محل خدمت حاضر می‌شوند و كمترین تجلیلی از آنان صورت نگرفته است.

آیت‌الله مفید بیان داشت: در هر صورت قضات ما چه آن‌ها كه بازنشسته شدند و چه آن‌ها كه در مصدر كارند، باید شاكر و سپاسگزار خداوند باشند كه به آن‌ها عنایت فرموده تا این مسوولیت خطیر و حساس را در مدتی طولانی،‌ بر عهده گیرند و در سنگر قضا كه از حساس‌ترین و بالاترین مقامات در هر نظام به ویژه نظام اسلامی است، خدمت كنند و از جان و مال و ناموس مردم دفاع كنند. چه بسا حقوقی كه صاحبان حق برگردانند و چه جنایتكارانی را كه به سزای جنایت خود رساندند.

رییس دیوان عالی كشور به جایگاه قضاوت در اسلام اشاره كرد و بیان داشت: انبیای الهی و پیامبر اسلام برای اقامه عدل برانگیخته شدند و مسوولیت قضات هم دنباله مسوولیت انبیاست. اگر در یك جامعه و نظام، قضاوت درست صورت نگیرد؛ زندگی مردم تباه می‌شود، لازمه زندگی درست و جامعه سالم، قضاوت درست است و به خاطر همین حساسیت است كه در اسلام، قضاوت شغل محسوب نمی‌شود و به عنوان یك عبادت، واجب كفایی است.

وی افزود: پیامبر اسلام (ص) و حضرت علی (ع) خود، مقام قضاوت را بر عهده داشتند و حساس‌ترین دستورات آن‌ها نیز خطاب به قضات است، آنجا كه حضرت امیر هنگامی كه والی به مصر می‌فرستند، به او سفارش می‌كند كه نسبت به زندگی و حرمت قضات با حساسیت برخورد كند. حضرت علی (ع) خطاب به مالك می‌گوید: مقام قاضی را بالا ببر و از هر جهت او را مقرب خویش كن كه منزلت یابد تا نزدیكانت در او طمع نكرده و چیزی خلاف عدالت از او طلب نكنند.

آیت‌الله مفید در پایان خطاب به قضات بازنشسته بیان داشت: وظیفه خود دانستم از كرامت و حقوق شما دفاع كنم و آنچه گفتم برای خودم نبود – ولی چون سال‌ها در این سنگر بوده‌ام؛ حال و مقام شما را درك می‌كنم. این اواخر شما نه برای حقوق، نه میز، نه هوا و هوس و نه نام و نشان و شهرت در این سمت خطیر مانده‌اید تنها به قصد قربت و خدمت بوده و حال خوشحال باشید كه مسوولیت خود را انجام داده‌اید و اجرتان نزد پروردگار دانا محفوظ است. قضات عالم و فرهیخته‌ای را می‌شناسیم كه صاحب نظر و علم و قلم و تالیفاتی هستند، چه قلم‌هایی شیوایی، چه زحماتی و چه تجاربی كه هرگز از سوی رسانه‌ها و ... آن گونه كه شایسته و بایسته، مورد استفاده قرار نگرفته است.

در پایان این مراسم از 29 نفر از قضات بازنشسته با اهدای هدایایی تجلیل شد.

سالاركیا با بیان این‌كه مجازات حبس یك مجازات انكارناپذیر و اثربخش است و باید این مجازات را اعمال كنیم، اظهار كرد: با توجه به این‌كه خانواده‌ها بخشی از زیان‌دیدگان از بزه و حبس هستند قانون از 65 سال پیش حمایت از خانواده زندانی را پیش‌بینی كرد و انجمن حمایت از زندانیان در نظر گرفته شد اما اینكه انجمن چقدر حمایت شده تا بتواند حمایت كند جای سوال دارد.

وی با بیان این‌كه انجمن حمایت از زندانیان تنها 23 درصد خانواده زندانیان را تحت پوشش دارد، گفت: در برنامه توسعه سوم قضایی آمده كه تا پایان برنامه صددرصد خانواده‌های نیازمند زندانیان باید تحت پوشش قرار بگیرند، متاسفانه تا پایان برنامه نهایت 22 تا 23 درصد خانواده را تحت پوشش قرار داده است كه نشان دهنده عدم دسترسی به اهداف قانونگذار در برنامه توسعه است.

معاون دادستان تهران در امور ضابطان افزود: در حال حاضر اگر بتوانیم انجمن‌ها را پشتیبانی كنیم تا بتواند خانواده‌های تحت پوشش را وسعت بدهند قطعا آثار حبس و مجازات صرفا برای فرد مرتكب خواهد بود نه برای خانواده‌ها و اصل شخصی بودن مجازات محقق می‌شود.

سالاركیا در مورد نقش اداره آموزشی قوه قضاییه در كاهش جمعیت كیفری زندان‌ها، گفت: آموزش قوه قضاییه در شناساندن جرایم، آگاهی دادن به مردم و آشنایی آن‌ها با قوانین و مقررات بسیار موثر است و با تكثیر تراك‌ها و ترویج آن‌ها به ویژه در مدارس و دانشگاه‌ها به افزایش آگاهی مردم كمك می‌كند.

وی ادامه داد: طبع سركش بشر به طرف جنگ كشیده می‌شود و آنجایی كه مزاحمت برای تعالیم اسلامی به وجود می‌آید و با اسلحه به میدان تعالیم اسلامی می‌آیند به ناچار اسلام با یك عده نیروی مسلح كه برای جلوگیری از پیشرفت تعالیم اسلامی به میدان او آمده روبرو است، جنگ را بر پایه‌ی دفاع انجام داده و با قدرت از خودش دفاع می‌كند.

این استاد دانشگاه با تاكید بر این‌كه پیامبر قواعد بی‌نظیری را برای جنگی كه جهت دفاع به وجود آمده، قائل شده‌اند، افزود: اصول و قواعد برای جنگ جهت دفاع در ایران باستان نیز سابقه داشته و در دستور كوروش نیز وجود داشته است؛ اما آن‌ هم یك استثناء بوده است.

وی با بیان این‌كه به جز غلبه بر دشمن چیز دیگری حكومت نمی‌كند و اصول كوروش نیز یك مورد استثنایی بود، گفت: بشر در آن زمان افراد را به خودی و ناخودی تقسیم می‌كرد و برای ناخودی حقی قائل نبود.

محقق داماد با تاكید بر این‌كه در دستورات اسلامی برای جنگ و نحوه جنگیدن محدودیت‌هایی در نظر گرفته شده است، گفت: در نحوه دفاع نیز با وجود حمله دشمن باید اصل عدالت رعایت شود و اصل دوم مورد تائید اسلام اصل رحم و مروت است.

وی با بیان این‌كه اصل رحم در تعالیم اسلام جایگاه بالایی دارد، گفت: مسلمانان خدا را خشن نمی‌پرستند و با خشونت با خدا ارتباط ندارند؛ مسلمانان بنده خدا به معنای عاشق و معشوق هستند. تا آنجایی كه رسول اكرم (ص) با ندای بلند فرمودند كه دین ندارد آنكه رحم ندارد.

استاد دانشكده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران اصل سوم در دستورات اسلام را مردانگی و فتوت و اصل چهارم را اصلاح خواند و افزود: این اصول برای جنگ حتی در زمان دفاع باید رعایت شود و در اسلام با در نظر گرفتن نوع سلاح، فردی كه با او می‌جنگنند و موضع‌گیری در جنگ، مصونیت‌ها محدودیت ایجاد می‌كند.

وی تاكید كرد: چه در فقه تسنن و چه در تشیع این گونه قوانین بشردوستانه تنظیم شده‌ی هوشمندانه ایرانیان بوده و در قرن دوم اصول بشر دوستانه‌ی انسانی به دست ایرانیان خراسانی از جمله محمدبن حسن شیبانی تدوین شده است.

به گفته محقق داماد، در نوشته‌های قرن دوم مواردی از قبیل ممنوعیت هر نوع مكر و حیله در ضمن جنگ، ممنوعیت به قل و زنجیر كشیدن افراد، ممنوعیت دستبرد زدن به درختان، ممنوعیت كشتن پیرمردان و كودكان و ممنوعیت آسیب زدن به زنان و روحانیانی كه در درون كلیسا مشغول به عبادت هستند از جمله قوانین بشر دوستانه بوده است.

استاد دانشكده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران افزود: پیامبر اكرم (ص) می‌فرماید فقط با كسانی كه به میدان شما بالفعل آمدند برای خاموش كردن ماشین نظامی آن‌ها سعی كنید و خداوند متجاوزكاران را دوست ندارد.

جمشیدی در مورد اقدامات معاونت حقوقی و توسعه‌ی قضایی قوه‌ی قضایه درباره‌ی اصلاح ماده‌ی 220 قانون مجازات اسلامی گفت: با توجه به آنچه در جامعه اتفاق می‌افتد و متاسفانه در ماه‌های اخیر شاهد قتل‌های فجیعی از سوی پدران بودیم، ضرورت بازنگری و اصلاح چنین قوانینی البته در محدوده‌ی موازین فقهی وجود دارد.

وی افزود: همانگونه كه فقهای عظام استفتا‌ءهایی را پاسخ دادند به نظر می‌رسد كه نیاز باشد ما تشدید مجازات‌ها را در جهت پیشگیری داشته باشیم. در لوایحی كه در دست ما است مثل لایحه‌ی حمایت از كودكان و قانون مجازات اسلامی، ان شاء الله در جهت تشدید مجازات‌ها گام برداشته می‌شود.

سخنگوی قوه‌ی قضاییه یادآور شد: مكمل اصلاح این ماده به نوعی اصلاح لایحه‌ی حمایت از كودكان و نوجوانان است و در حقیقت معاونت حقوقی و توسعه‌ی قضایی با تدوین لوایحی قصد دارد در جهت پیشگیری از وقوع این جرایم اقدام كند.